Đức Cha Xerghi

Nhưng rồi anh thất vọng não nề khi nhìn thấy mặt trái của giai cấp mình: cô vị hôn thê ngỡ là trong trắng mà anh tôn thờ kia đã thú nhận cô là tình nhân của ngay vị hoàng đế mà anh cũng rất sùng bái.

Xerghi vỡ mộng, phẫn chí và quyết định đi tu. Anh trở thành một tu sĩ nổi tiếng trong sạch, đức độ. Rồi một ngày kia cha Xerghi bị một nữ khách tới tận tu phòng quyến rũ. Cha Xerghi cố gắng chống chỏi với dục vọng của mình, cuối cùng ông phải dùng lưỡi rìu chặt phăng một ngón tay để tập trung ý chí!! Chứng kiến cảnh tượng ghê rợn đó, nữ khách hoảng sợ rút lui. Hối hận vì đã xúc phạm một vị thánh, bà này sau đó cũng quyết định đi tu.

Cha Xerghi tiếp tục tu hành và ngày càng nổi tiếng nhờ những lời đồn thổi lan truyền trong dân chúng về phép lạ chữa bệnh của ông. Rồi một nông dân đưa cô con gái bị bệnh ngẩn ngơ đến nhờ ông chữa trị.

Lần này một mình đối diện với cô gái trẻ ngây ngô trong phòng riêng, ông không thắng được dục vọng và đã sa ngã. Thất vọng ê chề về chính mình, ông bỏ trốn khỏi tu viện, xóa dấu vết và trở thành một người hành hương nghèo đói đi lang thang khất thực suốt khoảng đời còn lại.

Cái môtip “tinh thần trong sạch đấu tranh chống lại dục vọng thể xác” trở lại với Tolstoi, lần này không phải ở một chàng trai trẻ ngây thơ yếu đuối mà ở ngay một nhà khổ tu lớn tuổi nhiều danh vọng, đã gần đạt đạo.

Đọc tiểu sử Tolstoi ta sẽ thấy cái diễn biến đấu tranh giữa tâm hồn và thể xác này chính là những cảm nghiệm thật sự trong cuộc đời Tolstoi suốt từ khi ông còn trẻ tới lúc tuổi già.

Cuộc đấu tranh thực sự trong tâm hồn ông đã được Tolstoi đưa vào tiểu thuyết.

Cái ông Bá tước Lev Tolstoi giàu sang danh vọng ấy vào cuối đời, khi đã ngoài 80 tuổi cũng bỏ nhà bỏ cửa từ bỏ tất cả vợ con, của cải vật chất, để một thân môt mình ra đi, rồi cuối cùng chết ở một nhà ga xa lạ trong giá rét…