Video đang hot
Bọn làm bạc giả (1926) là kiệt tác của André Gide. Nhà văn coi đây là cuốn tiểu thuyết thật sự đầu tiên của ông, tuy trước đó ông đã cho in nhiều tác phẩm. Bọn làm bạc giả cũng được dư luận xếp vào số những tiểu thuyết hay nhất ở thế kỷ này.
Từ thời thanh niên, André Gide đã nuôi hoài bão to lớn làm đảo lộn thể loại tiểu thuyết. Khác với xu hướng tiểu thuyết quen thuộc dựng lên những câu chuyện có vẻ dễ tin, nhưng ông cho là hết sức tầm thường, giả tạo, tiểu thuyết của Gide mang tính trí tuệ sâu sắc. “Bọn làm bạc giả” có nhiều lớp chủ đề chồng chéo lên nhau: có bọn thiếu niên bị lôi cuốn vào những trò chơi trai gái và lưu hành tiền giả; có những “đồng tiền giả” về mặt tinh thần gắn với nhiều tầng lớp, nhất là các gia đình quyền quí, nào là chuyện ngoại tình của những ông bố, bà mẹ, nào là chuyện trăng gió của lớp thanh niên; có chuyện sáng tác văn chương, có chuyện chữa bệnh tâm thần bằng phương pháp tâm lý, là những vấn đề mang tính chất thời sự nóng hổi lúc bấy giờ. Nhà văn đưa chúng ta vào những ngóc ngách tâm lý sâu kín quyết định bằng hành động của các nhân vật. “Bọn làm bạc giả” trở thành “nơi giao lưu hò hẹn của các vấn đề” đáp ứng yêu cầu của trí tuệ.
Chuyện không được kể theo tiến trình thời gian một chiều, mà Gide sử dụng nhiều hình thức phá vỡ hoặc xáo tung tuyến thời gian ấy. Hình thức quan trọng nhất là đưa vào tác phẩm những trang nhật ký. Đây không phải là quay về quá khứ như kiểu hồi tưởng, mà những trang nhật ký của nhân vật Édouard được ghi chép vào một thời điểm đã qua, và đưa ra ở những quãng nào đấy của tiểu thuyết, đảm nhận chức năng tự sự rõ rệt.
Không đi theo lối mòn của cách viết truyền thống theo kiểu kể chuyện có đầu có đuôi, sáng tác của Gide là một sự cách tân về kĩ thuật viết tiểu thuyết. “Bọn làm bạc giả” là một khúc của đời sống, nhưng chẳng cắt theo chiều nào cả, gần như mong muốn của nhân vật nhà văn Édouard trong tiểu thuyết này: “Tôi chẳng muốn cắt gì hết (…) tôi muốn đưa tất cả vào đó. Không có nhát kéo để chặn lại, chỗ này chứ không chỗ kia, thực thể của nó (…) những gì tôi thấy, những gì tôi biết, tất cả những gì cuộc sống thiên hạ và cuộc sống của tôi mách bảo tôi”. Tác phẩm nhìn bề ngoài như là một cuộc hội thoại triền miên, trong đó lòng trung thành không ngừng đấu tranh chống lại sự hoài nghi, sự khổ hạnh chống lại tình yêu cuộc sống, kỉ cương chống lại nhu cầu tự do. Đọc “Bọn làm bạc giả”, người đọc cũng bắt gặp nhiều trạng thái tinh thần: có cảm xúc, có những suy tư, có trí tưởng tượng, có thủ đoạn, có phán đoán, có triết lí về cuộc sống, có sự nối dài của quá khứ và hiện tại… được thể hiện một cách khá rõ nét.
Một trong những nhân vật quan trọng trong “Bọn làm bạc giả” của Gide là nhà văn Édouard. Ông đã viết nhiều tác phẩm và giờ đây đang chuẩn bị viết quyển tiểu thuyết mới có nhan đề cũng là… “Bọn làm bạc giả”. Ông có quyển vở ghi chép hằng ngày dưới dạng nhật ký những tài liệu cần thiết cho tác phẩm của ông. “Bọn làm bạc giả” của Gide trở thành tiểu thuyết trong tiểu thuyết, hay có thể nói là tiểu thuyết về lai lịch một cuốn tiểu thuyết. Ở đây, Gide vận dụng vào tiểu thuyết nghệ thuật “lồng gương” từng gặp trong hội họa của Van Dyck (1599 – 1641) và Velasquez (1599 – 1660), là bố trí sao cho toàn cảnh bức tranh được phản ánh vào một vật nhỏ nào đấy, chẳng hạn tấm gương, cũng được vẽ trong tranh. Gide được coi là người đã có những cách tân quan trọng về kỹ thuật tiểu thuyết.