Video đang hot
Lấy cảm hứng từ huyền thoại hang động trong đối thoại triết học của triết gia thời cổ đại Platon, José Saramago đã viết cuốn tiểu thuyết nổi tiếng Hang động để phê phán xã hội tiêu thụ nói riêng và chủ nghĩa tự do mới của chủ nghĩa tư bản hiện đại thông qua hình ảnh khủng khiếp của Trung tâm thương mại khổng lồ đang từng ngày từng giờ bành trướng về đất đai, về quyền uy, không chỉ về vật chất mà cả tinh thần, “một thành phố trong một thành phố, nhưng lại to hơn chính cái thành phố kia”.
Cuốn tiểu thuyết phản ánh bước chuyển biến từ một xã hội nông nghiệp – thủ công nghiệp, sang một xã hội công nghiệp hóa, hiện đại hóa với tốc độ nhanh chóng trên đất nước Bồ Đào Nha, qua đó vạch rõ mỗi con người trong quá trình này đang bị đặt vào một thế tiến thoái lưỡng nan: khi mà lối sống thực dụng, thói quen tiêu thụ, triết lý thị trường của xã hội tư bản ngày càng phát triển, sinh ra những mối quan hệ mới, những thế giới quan mới, buộc người ta phải quen với một trạng thái nô lệ kiểu mới, “ai không điều chỉnh được sẽ không dùng được”, và cũng như trong tác phẩm của Platon, một số người thoát ra khỏi hang động này và kịp thời nhận ra có thể có một cách sống khác.
Câu chuyện xoay quanh số phận của một gia đình ba đời làm nghề gốm ở một vùng quê nghèo và đã bị Trung tâm đẩy vào bước đường cùng, là nhân viên của Trung tâm, Marcal thì làm việc quần quật, đến nỗi, vợ của anh, Marta “chỉ được hưởng sự có mặt của chồng ở nhà và trên giường sáu đêm, ba ngày trong một tháng”, trước bước phát triển vũ bão của nền kỹ thuật, công nghiệp, cha con ông Cipriano Algor là những người thợ gốm cuối cùng cũng đành bỏ nghề, một nghề xưa nay vẫn có thể sản xuất ra của cải nay chỉ còn là một kỷ niệm, nhà xưởng biến thành nghĩa trang, sản phẩm thành di sản khảo cổ cho hàng ngàn năm sau. Họ chuyển vào sống ở Trung tâm, vốn là ước mơ của bao nhiêu người, trong gần ba tuần lễ, mà chẳng khác gì bị tù, để rồi người cha phải thốt lên, “Làm sao mình có thể để bị nhốt trong suốt ba tuần mà không nhìn thấy mặt trời và các vì sao được nhỉ ?”, cuộc sống tự do đã thôi thúc họ từ bỏ tất cả, đi tìm một cuộc sống mới không chỉ cho họ mà cho cả con cái. Câu chuyện có ý nghĩ hiện thực sâu sắc, và cũng hết sức cảm động về mối tình vợ chồng, cha con, về tình yêu giữa hai người góa bụa được nẩy nở trong hoàn cảnh khó khăn cùng cực.
Một cốt truyện giản dị, sâu sắc được kể một mạch như trong một độc thoại nội tâm dài. Phong cách viết tiểu thuyết của José Saramago hết sức độc đáo, ông thường viết những câu văn rất dài, dùng dấu chấm, dấu phẩy mới nhìn tưởng là sai ngữ pháp, nhưng xem kỹ lại thấy hợp lý, mọi đối thoại đều liền mạch nối dài như mãi không dứt, xem vào mạch chuyện ông thường đưa ra những nhận xét trên mọi bình diện của cuộc sống, có những ý kiến rất khó hiểu nữa, nhưng luôn được độc giả tiếp nhận một cách thích thú.